Bulaşık Deterjanı için Incoterms Rehberi

B2B bulaşık deterjanı ticaretinde satıcı (üretici) ile alıcı (ithalatçı) arasındaki fason sözleşme ne kadar iyi olursa olsun, kargonun uluslararası sularda veya kara sınırlarında hasar görmesi, kaybolması veya gümrükte günlerce beklemesi durumunda faturayı kimin ödeyeceği tartışması ticari bir faciaya yol açabilir. “Ürünleri fabrikadan çıkarırız, gerisi bize ait değil” yaklaşımı global ticarette geçerli değildir. ICC (Uluslararası Ticaret Odası) tarafından belirlenen ve 2020 yılında güncellenen Incoterms (Uluslararası Teslim Şekilleri), hasar riskinin ve masrafların hangi noktada el değiştirdiğini kesin çizgilerle belirler. Sıvı gibi ağır, veya tablet gibi nemden kolay etkilenen deterjan yüklerinde doğru Incoterms anlaşması hayat kurtarır.

Deterjan İhracatında En Çok Kullanılan Teslim Şekilleri

Tonajlı (Tır veya Konteyner bazlı) kimyasal ve temizlik ürünleri sevkiyatlarında, tarafların lojistik gücüne göre genellikle şu 3 terimden biri tercih edilir:

1. EXW (Ex Works – Fabrikada Teslim)

Deterjan üreticisi için en risksiz, ithalatçı (Alıcı) için ise en yorucu yöntemdir. Üretici malları paletler, kendi fabrikasının kapısına koyar. Alıcı tıra yüklemekten, Türkiye’deki gümrük işlemlerinden (ihracat beyannamesi), yoldaki sigortadan ve hedef ülkedeki ithalat vergisinden tamamen sorumludur. Eğer fason üretici bulduğunuz fabrika sadece üretime odaklıysa ve ihracat departmanı yoksa size vereceği fiyat her zaman EXW olacaktır.

2. FOB (Free On Board – Gemi Doğrultusunda Teslim)

Konteyner ile (Denizyolu) bulaşık deterjanı ihracatının altın standardıdır. Satıcı, ürünleri fabrikadan alır, gümrüğünü yaptırır ve kalkış limanındaki (örneğin Ambarlı veya Mersin limanı) geminin güvertesine yükleyene kadar tüm masraf ve riski üstlenir. Gemi limandan ayrıldığı an risk Alıcıya (İthalatçıya) geçer. Okyanus navlunu (taşıma ücreti) ve okyanus sigortasını Alıcı öder. Alıcının kendi lojistik firması (forwarder) varsa en uygun fiyatlı ve kontrollü yöntemdir.

3. CIF (Cost, Insurance and Freight – Masraf, Sigorta ve Navlun)

Özellikle Orta Doğu ve Afrika pazarındaki alıcıların Türkiye’deki deterjan fabrikalarından en çok talep ettiği yöntemdir. Satıcı; malları gemiye yükler, varış limanına (Örn: Dubai Jebel Ali Limanı) kadar olan deniz taşıma ücretini (Navlun) ve Sigorta masrafını cebinden öder. Ancak çok ince bir çizgi vardır: Hasar riski, mallar Türkiye’de gemiye yüklendiği an Alıcıya geçer. Eğer gemi batarsa, Alıcı parayı Satıcıdan değil, Satıcının yaptırdığı sigorta şirketinden talep eder.

Tablet ve Sıvı Deterjanda Karşılaşılan “Hasar” Riskleri

Incoterms seçimi yaparken taşıdığınız ürünün kimyasal doğasını unutmamalısınız:

Konteyner İçi Nem (Tabletler İçin): Deniz yoluyla giden tabletler 40 derecelere varan konteyner içi sıcaklık ve neme maruz kalır. Ürünler erir veya şişerse (ve anlaşma FOB ise) üretici suçlu mudur yoksa taşıyıcı mı? Eğer üretici ambalajlama (shrink wrap, nem alıcı desikantlar) şartlarını doğru sağlamışsa, FOB kuralı gereği risk Alıcıya ait olur.
Donma Riski (Sıvı Deterjanlar İçin): Rusya veya Kuzey Avrupa’ya kışın sıvı deterjan yolluyorsanız (Özellikle Karayolu – FCA veya DAP teslimde) ürünler yolda donup şişeleri patlatabilir. Tırın Frigorifik (ısı kontrollü) olup olmamasından kimin sorumlu olduğu Incoterms ile netleşir.

Pratik Öneriler ve Checklist

Sipariş proformanızı (Proforma Invoice) hazırlarken şu detayları atlamayın:

✅ ADR/IMDG Sınıflandırması: Makine bulaşık deterjanı (Kostik bazlı sıvı) gibi Tehlikeli Madde (Dangerous Goods) satıyorsanız, forwarder firmalar (taşıyıcılar) navlun fiyatını standart deterjana göre çok daha yüksek çekecektir. Eğer CIF fiyat veriyorsanız, tehlikeli madde taşıma farkını maliyete (fiyata) eklemeyi unutmayın, aksi takdirde zarar edersiniz.
✅ DAP (Delivered At Place): Amazon FBA (Avrupa) depolarına kendi markanızı gönderiyorsanız genellikle DAP yöntemi kullanılır. Malı kapıya kadar götürürsünüz ama gümrük vergisini siz ödemezsiniz (Amazon da ödemez). Bu yüzden e-ticaret satıcıları Avrupa’da bir temsilci (veya IOR) bulmalıdır.
✅ Açık Adres Yazımı: Proformada sadece “FOB” yazıp bırakmayın. “FOB Ambarlı Port, Istanbul / Turkey (Incoterms 2020)” şeklinde versiyon ve tam lokasyon belirterek hukuki açık kapı bırakmayın.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Ben üreticiyim, hiç gümrükle uğraşmadan malı vermek istiyorum, hangi terimi seçmeliyim?
EXW (Ex Works) tam size göredir. Ancak yurt dışındaki alıcıların birçoğu Türkiye’de bir gümrükçü bulmakla uğraşmak istemeyeceği için sizden en azından FCA (Taşıyıcıya Teslim / Gümrük yapılmış) veya FOB fiyat talep edecektir. Gümrük müşaviriyle anlaşarak FCA çalışmanız satışlarınızı artırır.

Alıcı malı kapısına kadar teslim istiyor ve vergiyi de benim ödememi istiyor (DDP), yapmalı mıyım?
DDP (Delivered Duty Paid), satıcı için en tehlikeli (maksimum risk) yöntemdir. Hedef ülkenin deterjan gümrük vergilerini, KDV’sini, çevre vergilerini bilmeden DDP fiyat verirseniz ürün bedelinden daha çok vergi ödeyebilirsiniz. Çok hakim olmadığınız pazarlarda DDP’den kaçının.

Yolda bidonlar patlarsa sigorta her şeyi karşılar mı?
Eğer eksper (surveyör) bidonların koli veya paletlere standartların dışında, kalitesiz bir şekilde sarıldığını (yetersiz paketleme – Insufficient Packaging) tespit ederse, CIF kapsamında olsanız dahi sigorta şirketi hasarı ödemez, suçu doğrudan üreticiye atar.

İlgili Ürünler ve Makaleler

İhracat lojistiğini ve ürünlerin taşınma şartlarını daha iyi anlamak için:
İlgili Makale: İhracatta Gerekli Gümrük Belgeleri
İlgili Makale: Lojistik İçin Bulk Bidon ve IBC Tanklar
İlgili Ürün: İhracata Uygun Sanayi Tipi Bidonlar

İhracat Operasyonunuzu Profesyonellere Bırakın

Siz sadece markanızı büyütmeye ve pazarlamaya odaklanın, lojistik risklerini ve üretimdeki kalite standardını profesyoneller yönetsin. EXW, FOB veya CIF… Dünyanın her yerine tehlikeli (ADR) veya standart deterjan ihracatı yapabilen kurumsal fabrikalarla çalışmak için Tedarikçi Bul aracımızı kullanarak gümrükte başınızı ağrıtmayacak üreticilerle anında eşleşin.